D-pantenol 75% (prowitamina B5) 100 ml

Wodny roztwór dekspantenolu — składnik do fazy wodnej receptur kosmetycznych. Zawartość substancji czynnej wynosi 75,0–78,5%, reszta to woda. Produkt nie zawiera konserwantów.

Nazwa INCI: Panthenol, Aqua / Nr CAS: 81-13-0 / EINECS: 201-327-3

ℹ️ UWAGA: gęsta, lepka ciecz, bezbarwna do lekko żółtej, praktycznie bezwonna. Rozpuszcza się w wodzie i w alkoholach, nie rozpuszcza się w olejach. Surowiec ma odczyn zasadowy (pH do 10,5) — po dodaniu do receptury zmierz pH gotowej formuły.

D-pantenol — czym jest?

Pantenol to alkoholowy odpowiednik kwasu pantotenowego, czyli witaminy B5. Stąd nazwa „prowitamina B5". Wzór C9H19NO4, masa cząsteczkowa 205,25 g/mol.

Występuje w dwóch odmianach. D-pantenol (dekspantenol, CAS 81-13-0) to forma prawoskrętna. DL-pantenol (CAS 16485-10-2) to mieszanina obu form, tańsza w produkcji. Ten surowiec to forma D, co potwierdza skręcalność optyczna +29,0° do +31,5° w specyfikacji.

W wykazie składników gotowego kosmetyku obie odmiany zapisuje się tak samo — jako Panthenol. Różnicę widać dopiero w dokumentacji surowca.

Sprzedawany roztwór ma 75% stężenia, bo czysty pantenol jest bardzo lepki i trudny w odważaniu. Roztwór wodny odmierza się łatwiej i szybciej rozprowadza w fazie wodnej.

Główne składniki

Pantenol, 75,0–78,5%

Substancja czynna. Baza CosIng przypisuje jej trzy funkcje: kondycjonowanie skóry, kondycjonowanie włosów i działanie antyelektrostatyczne.

Woda, do 25%

Rozpuszczalnik. Wysokie stężenie pantenolu obniża aktywność wody na tyle, że surowiec nie wymaga konserwacji w swoim opakowaniu. Do receptury wnosi jednak wodę — patrz sekcja o konserwacji niżej.

Specyfikacja producenta dopuszcza też do 1% 3-aminopropanolu — pozostałości z procesu produkcji. To zanieczyszczenie procesowe, a nie składnik, więc nie umieszcza się go w wykazie składników kosmetyku (art. 19 ust. 1 lit. g rozporządzenia 1223/2009). Informacja o nim jest natomiast w karcie charakterystyki.

D-pantenol — właściwości i działanie surowca w kosmetykach

Nawilżanie

Pantenol jest higroskopijny — wiąże wodę i utrzymuje ją w formule. W kosmetykach do skóry używa się go przede wszystkim jako składnika nawilżającego, poprawiającego wygląd skóry suchej i przesuszonej.

Kondycjonowanie włosów

Na włosach zostawia film, który wygładza powierzchnię i ułatwia rozczesywanie. Zmniejsza elektryzowanie się włosów — to funkcja antyelektrostatyczna z bazy CosIng.

Rozpuszczalność

Rozpuszcza się w wodzie ponad 509 g/l, dobrze też w glikolach i alkoholach. W olejach jest nierozpuszczalny, więc do receptur bezwodnych się nie nadaje.

Odczyn

Nierozcieńczony surowiec ma pH sięgające 10,5. Roztwór 5-procentowy ma już pH 5,5–7,0. Nawet kilka procent surowca w recepturze może podnieść jej odczyn — to najczęstszy problem przy formułowaniu z pantenolem.

D-pantenol — zastosowanie w formułach kosmetycznych DIY

Zalecane stężenie: 0,5–5% surowca w produktach niespłukiwanych, 0,5–2% w spłukiwanych. Producent nie podaje zakresu dawkowania — to wartości orientacyjne, wynikające z funkcji surowca.

Przelicz stężenie. Surowiec zawiera 75% pantenolu, więc odważona ilość nie równa się zawartości substancji czynnej. Żeby uzyskać 2% pantenolu w gotowym kosmetyku, trzeba dodać około 2,7% surowca. Dla 5% pantenolu — około 6,7% surowca.

Surowiec należy do fazy wodnej. Rozpuść go w wodzie lub w glikolu, a do emulsji dodawaj na etapie schładzania, poniżej 40°C. Pantenol jest wrażliwy na długie ogrzewanie — nie trzymaj go w gorącej fazie dłużej, niż to konieczne.

Pilnuj pH. Najkorzystniejszy zakres dla gotowej formuły to około 4–7. Poniżej 4 i powyżej 8 pantenol stopniowo hydroluje do kwasu pantotenowego, tym szybciej, im wyższa temperatura. Zmierz pH po dodaniu surowca i w razie potrzeby skoryguj.

Konserwacja. Sam surowiec nie zawiera konserwantu i go nie potrzebuje. Wnosi natomiast wodę do receptury, więc każda formuła z fazą wodną wymaga własnego układu konserwującego. Skuteczność potwierdza test obciążeniowy według ISO 11930.

Przykłady produktów:

• kremy, żele i emulsje nawilżające
• serum wodne i mgiełki
• toniki i płyny micelarne
• szampony, odżywki i maski do włosów
• preparaty do paznokci i skórek
• balsamy i żele po goleniu

Gotowy kosmetyk wymaga oceny bezpieczeństwa zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1223/2009.

D-pantenol — bezpieczeństwo stosowania

Producent klasyfikuje surowiec jako niespełniający kryteriów rozporządzenia (WE) 1272/2008 (CLP) — bez piktogramu, hasła ostrzegawczego i zwrotów H. Pantenol nie występuje w załączniku II rozporządzenia 1223/2009 i nie podlega ograniczeniom załączników III–VI. Producent deklaruje brak składników pochodzenia zwierzęcego.

• Surowiec ma odczyn zasadowy — unikaj kontaktu z oczami.
• Przed użyciem w recepturze wykonaj próbę na małej powierzchni skóry.
• Przechowuj z dala od dzieci.
• Tylko do użytku zewnętrznego.

Przechowywanie D-pantenolu

• Temperatura do 25°C, miejsce suche i wentylowane.
• Opakowanie szczelnie zamknięte — surowiec jest higroskopijny i chłonie wilgoć z powietrza.
• Chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym i źródłami ciepła.
• Producent deklaruje trwałość 2 lata. Termin przydatności dla konkretnej partii podaje Certyfikat Analizy (CoA).

Dane techniczne – D-pantenol 75%

• Nazwa INCI: Panthenol, Aqua
• Nr CAS: 81-13-0 (pantenol), 7732-18-5 (woda)
• EINECS: 201-327-3 (pantenol), 231-791-2 (woda)
• Nr CosIng: 35839
• Wzór i masa cząsteczkowa: C9H19NO4; 205,25 g/mol
• Zawartość pantenolu: 75,0–78,5%
• Postać / barwa: lepka ciecz, bezbarwna do lekko żółtej
• Zapach: praktycznie bezwonny
• pH surowca: ≤ 10,5
• pH roztworu 5%: 5,5–7,0
• Rozpuszczalność: w wodzie > 509 g/l; w alkoholach i glikolach; nierozpuszczalny w olejach
• Gęstość (25°C): 1,2 g/cm3
• Współczynnik załamania światła: 1,466–1,475
• Skręcalność optyczna właściwa: +29,0° do +31,5°
• Zawartość wody: ≤ 25,0%
• Metale ciężkie: ≤ 20 ppm
• Temperatura zapłonu: 150,5°C
• Klasyfikacja CLP: brak — surowiec niesklasyfikowany
• Opakowanie: butelka z tworzywa, 100 ml
• Pochodzenie: surowiec otrzymywany syntetycznie; bez składników pochodzenia zwierzęcego