Trudna niepodległość (Rozważania o gospodarce POLSKI 1918-1939), LANDAU...

Tytuł: Trudna niepodległość (Rozważania o gospodarce POLSKI 1918-1939).

Autor: Zbigniew LANDAU i Jerzy TOMASZEWSKI.

Wydawca: Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1978, wydanie II. 160 stron, tabele w tekście, oprawa miękka z obwolutą, format 13x19,5 cm.

Stan dobry – ogólne podniszczenie obwoluty, okładki oraz środka – poza tym stan OK.

„Trudna niepodległość (Rozważania o gospodarce POLSKI 1918-1939)”. Od autorów - Jesienią 1978 r. mija sześćdziesiąt lat od momentu odzyskania niepodległości przez Polskę po przeszło wiekowej niewoli. Wielkie to wydarzenie historyczne rozbudziło w owym czasie nadzieje, że Odrodzona Rzeczpospolita przyniesie wolność nie tylko od ucisku narodowego, ale że będzie państwem prawdziwie demokratycznym, w którym zapanuje dla wszystkich sprawiedliwość społeczna. Nie wszystkie jednak marzenia zostały spełnione.

Okres międzywojenny, zwany też okresem Drugiej Rzeczypospolitej, coraz bardziej staje się historią. Coraz mniej wśród żyjących jest uczestników ówczesnych wydarzeń, coraz mniej ludzi z własnych doświadczeń zna i pamięta tamte lata. A równocześnie znajomość tego okresu staje się niezwykle ważna dla oceny przemian, jakie miały miejsce w naszym kraju po II wojnie światowej. Bez poznania dziejów gospodarczych Drugiej Rzeczypospolitej nie sposób zrozumieć głębokości przeobrażeń dokonujących się w życiu ekonomicznym naszego kraju w okresie zapoczątkowanym przez wydanie w lipcu 1944 r. Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.

Dlatego celem autorów jest zobrazowanie zasadniczych procesów dokonujących się na ziemiach polskich między odzyskaniem niepodległości w 1918 r. a wybuchem wojny w 1939 r. W książce nie zamierzamy jednak ani dokonywać opisu sytuacji gospodarczej kraju, ani też sporządzać wszechstronnego bilansu Drugiej Rzeczypospolitej we wszystkich dziedzinach życia społecznego i ekonomicznego. Pragniemy jedynie wskazać na pewne — naszym zdaniem kluczowe — problemy gospodarcze, główne tendencje rozwojowe i na tym tle podjąć niełatwą próbę zestawienia osiągnięć i niepowodzeń.

Próba takiego bilansu nie jest oczywiście zadaniem łatwym. Często brak bowiem w pełni zobiektywizowanych kryteriów niezbędnych dla dokonania ocen. Czasami znów niektóre grupy ludności odczuwały pewne zjawiska bardzo korzystnie, a inne — zdecydowanie ujemnie. Stąd sformułowanie oceny tak jeszcze przecież bliskiej epoki historycznej jest nie tylko skomplikowane, ale również w wielu wypadkach bardzo kontrowersyjne. Prawie każdy Czytelnik zainteresowany latami dzielącymi obie wojny światowe ma na temat rozwoju gospodarczego Polski własne poglądy i koncepcje. W momencie, gdy spotyka się z inną oceną niż ta, do której przywykł, dość często odrzuca ją bez zastanowienia, twierdząc, że ma do czynienia z sądem błędnym, wypaczonym, lub po prostu zafałszowanym.

Trzeba jasno powiedzieć, że wśród części społeczeństwa — szczególnie tej, która z własnych doświadczeń nie zna warunków życia w Drugiej Rzeczypospolitej — istnieje czasami tendencja do pewnej idealizacji obrazu gospodarki polskiej lat 1918—1939. Nie miejsce tu na analizę przyczyn wskazanego zjawiska, wystarczy stwierdzenie, że istnieje. Książka nasza jest próbą polemiki z tym stanowiskiem i obiektywnego przedstawienia rozwoju gospodarki oraz warunków bytu podstawowych grup ludności. Jeżeli obraz zarysowany przez autorów nie będzie zgodny z mniej lub więcej zakorzenionymi poglądami, dotyczącymi pozytywów i negatywów gospodarki okresu międzywojennego, to niekoniecznie musi to oznaczać, że autorzy zlekceważyli prawdę historyczną. Może to też znaczyć, że prawda jest inna, niż się to na ogół wydaje.

Mamy nadzieję, że nasze rozważania ułatwią zrozumienie przemian, jakie dokonały się w Polsce w ciągu lat władzy ludowej. Reformy przeprowadzone po drugiej wojnie światowej nie były bowiem rezultatem teoretycznych spekulacji myślowych, lecz zmierzały do rozwiązania podstawowych problemów pozostałych w spadku po Drugiej Rzeczypospolitej, takich jak kwestia bezrobocia w miastach, przeludnienia agrarnego na wsi, braku perspektyw szybkiej industrializacji itd.

Czytając książkę należy jednak pamiętać, że dotyczy ona tylko wycinka rzeczywistości Polski międzywojennej. Nie ma więc ambicji sformułowania generalnej oceny tego okresu, a jedynie ocenę gospodarki. Problemy rozwoju politycznego, kulturalnego, oświatowego są w niej przedstawione tylko fragmentarycznie, bez próby bardziej generalnej charakterystyki. Książka jest bowiem pracą z zakresu historii gospodarczej i traktuje o sprawach gospodarczych.

W drugim wydaniu książki autorzy wprowadzili wiele zmian. Nie dotyczą one jednak ani zasadniczego układu i charakteru książki, ani też żadnych bardziej ogólnych ocen. W nowym wydaniu przede wszystkim rozwinięto niektóre wątki, zbyt wąsko potraktowane w wydaniu poprzednim. Wprowadzono np. specjalny rozdział traktujący o postępie technicznym oraz rozdział poświęcony charakterystyce literatury dotyczącej gospodarki polskiej lat 1918—1939, która może Czytelnikom posłużyć do lepszego poznania i zrozumienia interesujących ich zagadnień. Szerzej w nowym wydaniu potraktowano też np. sprawy COP-u, oświaty itd. Uściślono — wykorzystując nowe opracowania — wiele sformułowań szczegółowych. Weryfikacji uległy również niektóre dane statystyczne.

Spis treści:

Od autorów;

• Odzyskanie niepodległości;
• Pierwsze problemy;
• Ku zjednoczeniu kraju;
• Społeczeństwo;
• Koniunktura;
• Stagnacja przemysłu;
• Rozwój rolnictwa;
• Transport;
• Postęp techniczny;
• Położenie robotników;
• Położenie chłopów;
• Położenie inteligencji;
• Polska i świat;
• Hamulce rozwoju;
• Bilans;

Zamiast bibliografii.

- Polecam!