Polska Szkoła Plakatu w szerszym kontekście / Mateusz Bieczyński

Książka "Polska Szkoła Plakatu w szerszym kontekście historycznym i kulturowym" Mateusza Bieczyńskiego to w istocie próba całościowego ujęcia historii plakatu ze szczególnym uwzględnieniem miejsca plakatu polskiego w skomplikowanym pejzażu przemian sztuki i projektowania od XIX do końca XX wieku. Jest to pierwsza na polskim rynku wydawniczym monografia, która podejmuje próbę przedstawienia genezy plakatu, ewolucji i stanu dzisiejszego w relacji do szerszego kontekstu sztuki. Autor w niezwykle skondensowany, a jednocześnie bogaty sposób omawia proces tzw. autonomizacji plakatu, czyli jego przechodzenia z pozycji czysto użytkowych na pozycje artystyczne.

Książka zawiera wiele kolorowych ilustracji (niemal 40) prezentujących dzieła najwybitniejszych polskich i zagranicznych plakacistów. Na 312 stronach autor stara się podzielić z czytelnikiem wieloma nowymi obserwacjami na temat społecznego, politycznego i artystycznego plakatu - medium sytuującego się dokładnie pomiędzy sztuką i projektowaniem graficznym.

Książka jest napisana swobodnym językiem. Czyta się ją płynnie śledząc zmienne losy życia artysty oraz historię jego prac. Jest to lektura dedykowana zarówno znawcom tematu, grafikom i historykom sztuki zainteresowanym tematem polskiego plakatu, jak również osobom, które są miłośnikami sztuki. To książka dla każdego. Doskonale nadaje się na prezent.

Książka została napisana w ramach projektu badawczego finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki (NCN) w ramach projektu "Polska Szkoła Plakatu - geneza, ewolucja, kontynuacja, tradycja", nr 2018/31/B/HS2/03805.

Autorem książki jest Mateusz Bieczyński, profesor Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, prawnik i historyk sztuki, krytyk artystyczny specjalizujący się plakacie i historii tego medium.

Spis treści książki przedstawia się następująco:

Wstęp Plakat – pomiędzy sztuką a projektowaniem, s. 8

Rozdział I Artystyczna geneza plakatu (XIX w.), s. 34

1.    Narodziny plakatu i artystyczne aspiracje jego twórców, s. 37

2.        Plakat jako medium komunikacji masowej, s. 40

3.        Plakat wobec kryzysu akademizmu i powstania nowych ruchów artystycznych, s. 46

4.       Japońskie źródła plakatu europejskiego, s. 63

5.        Praźródła twórczości plakatowej: emblemat, okładka książkowa, karykatura, s. 73

6.       Plakat a narodziny sztuki awangardowej, s. 79

7.        Plakat jako instrument wczesnokapitalistycznej reklamy, s. 87

8.       Społeczno-krytyczna funkcja plakatu, s. 91

9.       Podsumowanie, s. 95

Rozdział II Społeczna recepcja wczesnego plakatu, s. 114

1.    Wprowadzenie, s. 117

2.        Zróżnicowanie recepcji plakatu w początkowej fazie jego rozwoju, s. 118

2.1.     Akademicka krytyka i negacja plakatu, s. 121

2.2.     Afirmacja i zachwyt nad plakatem, s. 126

3.        Uznanie dla plakatu ze strony krytyki artystycznej, s. 128

4.       Czynniki współkształtujące renomę plakatu, s. 132

4.1.     Przychylne plakatowi ustawodawstwo, s. 132

4.2.    Kolekcjonowanie plakatów, s. 134

4.3.     Szkolnictwo artystyczne, s. 139

4.4.    Muzea i pisma poświęcone plakatowi, s. 141

5.        Podsumowanie, s. 144

Rozdział III Zjawiska w plakacie międzywojennym, s. 148

1.    Wprowadzenie, s. 151

2.        Naśladownictwo stylów awangardowych, s. 151

3.        Sachplakat i funkcjonalizacja plakatu, s. 157

4.       Plakat awangardowy – od sztuki do reklamy, s. 162

5.        Wojenny i międzywojenny plakat propagandowy, s. 194

6.       Podsumowanie, s. 201

Rozdział IV Plakat po II wojnie światowej, s. 204

1.    Wprowadzenie – plakat a sztuka wysoka, s. 207

2.        Plakat komercyjny i plakat artystyczny – szkoła szwajcarska, s. 208

3.        Rola „polskiej szkoły plakatu” w debacie o jego „artystyczności”, s. 210

4.       Programowo-teoretyczny wymiar „artystyczności” plakatu w PRL, s. 215

5.        Polityczno-propagandowa funkcja „artystyczności” plakatu w PRL, s. 216

6.       „Artystyczność” plakatu w praktyce „polskiej szkoły”, s. 220

7.        Podsumowanie, s. 224

Rozdział V Przemiany plakatu w II połowie XX w., s. 226

1.    Wprowadzenie, s. 229

2.        Graphic design w USA, s. 229

3.        Znaczenie „polskiej szkoły plakatu” z perspektywy zagranicznej, s. 240

3.1.     Rewers polityki kulturalnej – warszawskie Biennale Plakatu, s. 260

3.2.     Oddziaływanie „Polskiej szkoły plakatu” za granicą, s. 262

4.       Podsumowanie, s. 265

Rozdział VI Plakat między sztuką i projektowaniem na przełomie XX i XXI w., s. 268

1.    Wprowadzenie, s. 271

2.        Kontrast teorii i praktyki na polu twórczości plakatowej w II połowie XX w. – przegląd postaw, s. 272

3.        Plakat autonomiczny w szerszej perspektywie, s. 288

4.       Quo vadis? Dokąd zmierzasz, plakacie?, s. 297

Zakończenie, s. 304

Bibliografia, s. 313